Een vooruitblik op de Amerikaanse verkiezingen

Q&A

Welke kandidaat is beter voor de beurs?

Commentaar van Artino Janssen, Vermogensbeheerder Oyens & Van Eeghen

De slagkracht van een Amerikaanse president wordt voor een groot deel bepaald door de mogelijkheden om nieuwe wetgeving te laten goedkeuren door het Congres (=Huis van Afgevaardigden + de Senaat). Een president die moet regeren met een verdeeld Congres kan moeilijker veranderingen doorvoeren dan een president met een meerderheid in het Congres. Een mogelijkheid is dat Joe Biden de nieuwe president wordt, maar dat de Republikeinen de meerderheid in de Senaat behouden, dan zal het moeilijk worden een ander beleid te gaan voeren en zal de impact op de beurs beperkt zijn. Het omgekeerde geldt ook als president Trump wordt herkozen en de Democraten hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden behouden.

Als president Trump wordt gekozen met een Republikeinse meerderheid in het Congres, dan zal de beurs in eerste instantie positief reageren, vanwege de voortzetting van het beleid gericht op rijke Amerikanen en de winstgevendheid van bedrijven. In de afgelopen jaren heeft president Trump de winstbelasting verlaagd, nieuwe milieuwetgeving tegengehouden en de regelgeving voor bedrijven verminderd. Voortzetting van dit beleid zal minder goed zijn voor veel werknemers, de gezondheidszorg en veel overheidstaken.

Als Joe Biden wint met een Democratische meerderheid in het Congres dan zal hij de economie méér stimuleren en de internationale relaties van Amerika herstellen. Daar staat tegenover dat de Democraten op termijn de winstbelasting en het minimumloon willen verhogen en meer aandacht zullen hebben voor de gezondheidszorg en het milieu. Voor Amerikaanse bedrijven zal dat leiden tot hogere kosten. Vanwege de huidige zwakke economische situatie - door de coronacrisis - zal Joe Biden waarschijnlijk terughoudend zijn met lastenverzwaring voor bedrijven en de invloed op de beurs waarschijnlijk meevallen.

Wat is de invloed van de evangelicals? Ik las dat een deel zich van Trump heeft afgewend. De vorige keer heeft hij zijn verkiezing deels te danken aan die mensen.

Traditioneel stemmen (witte) evangelicals op een republikeinse kandidaat. Daar zijn drie redenen voor:

  1. Republikeinen zijn tegen abortus.
  2. Republikeinen staan voor de bescherming van traditionele familiewaarden. (tegen bijvoorbeeld gay marriage)
  3. Republikeinen steunen de benoeming van conservatieve rechters in het Hooggerechtshof.

Donald Trump kreeg de steun van maar liefst 81 procent van de evangelicals bij de vorige verkiezingen.

Het klopt dat een deel van de evangelicals zich van hem heeft afgewend. Recente peilingen suggereren dat in een aantal belangrijke ‘strijdstaten’ de steun onder evangelicals met zo’n tien procent is afgenomen.

De belangrijkste reden hiervoor is twijfel over zijn morele uitstraling. Deze twijfelende evangelicals vinden zijn eeuwige geruzie en vooral ook het belachelijk maken van tegenstanders storend.

Inhoudelijk is er bij deze groep groeiend ongemak over zijn immigratiebeleid. Vooral het feit dat immigrantenkinderen de dupe zijn geworden, stuit tegen de christelijke borst van deze kiezers. De invloed van deze twijfelgroep kan groot zijn, omdat ze het verschil kunnen maken in de strijdstaten tussen winst of verlies.

De vraag blijft echter of het steunen van een kandidaat die vóór abortus is, een brug te ver blijkt voor conservatieve witte evangelicals in de anonimiteit van het stemlokaal.

Trump is ondertussen terug in het witte huis en gedraagt zich nog meer als een cowboy. Zou zijn besmetting fake news kunnen zijn, om zowel de eigen machismo en het vijandelijke aan China in de verf te zetten?

Het korte antwoord op deze vraag is: ‘Nee’.

Er is een ingewikkeld complot nodig om een namaakbesmetting van Trump te organiseren. Tientallen artsen en medewerkers zijn nodig om zo’n complot te laten slagen. Waarom zouden bijvoorbeeld artsen van het Walter Reed hospital aan zo’n complot mee willen werken? Ze hebben niets te winnen. En belangrijker nog: een geheim waar meer dan twee mensen bij betrokken zijn, heeft zelden kans van slagen.

Een andere vraag is of hij garen kan spinnen met zijn besmetting. Misschien een beetje, want ja, hij heeft de besmetting met Covid 19 glansrijk doorstaan en hij laat dat weten ook. En ja, hij kan weer veelvuldig China beschuldigen.

Zijn aanhangers vinden het allemaal geweldig. Zijn tegenstanders vinden het weerzinwekkend. Voor de groep twijfelaars is de manier waarop hij omgaat met zijn besmetting echter niet doorslaggevend. Het telt hoogstens mee in de optelsom van afwegingen waarmee deze groep uiteindelijk een stemafweging maakt.

Een Tweet van Donald Trump; waarvan Twitter zelf zegt dat ze mogelijk misleidend is inzake Covid: A total and complete sign off from White House Doctors yesterday. That means I can’t get it (immune), and can’t give it. Very nice to know!!! – is dat de teneur?

Ja, dat is de teneur. En dat zal niemand verbazen. Trump heeft keer op keer (via Twitter) laten zien dat hij karakterologisch vol op de trom slaat om te laten zien hoe geweldig hij is. Hoe groter de kritiek en/of tegenstand, hoe harder de twittertrom roffelt. En dat al vier jaar. Dat is geen politieke mening, maar een feitelijke vaststelling. Sommige kiezers vinden het geweldig en anderen vinden het niks. De ‘opiniepeiling’ van 3 november is het ultieme moment waarop duidelijk wordt welke groep het grootst is.

Wat gebeurt er indien er een kandidaat overlijdt voor de verkiezingen?

Gek genoeg, is dat niet tot ahter de komma geregeld. Er zijn vier kiesmomenten als het gaat om het definitief aanstellen van de president. Het stappenplan ziet er als volgt uit:

  1. De verkiezingsdag
  2. Het college van kiesmannen in de afzonderlijke staten bevestigt de uitslag op uiterlijk 14 december
  3. Het congres bevestigt de bevestiging door de kiesmannen van de verkiezingsuitslag begin januari.
  4. De president wordt beëdigd op 20 januari 2021 3n is na het afleggen van de eed officieel president.

Wat gebeurt er nu als een kandidaat of een gekozen kandidaat ergens in de komende maanden overlijdt.

Het simpele antwoord is dat vrijwel zeker in al die gevallen gekozen zal worden voor de vice-president. Dus ook als voor de verkiezingen de kandidaat overlijdt, zal de vice-president als presidentskandidaat doorgaan.

Er is ook een juridisch antwoord mogelijk; in theorie kunnen de partijen andere kandidaten naar voren schuiven. Ook mag het college van kiesmannen een andere keuze maken. De nadruk ligt op ‘in theorie’. Hoewel er geen precedent is, houdt niemand rekening met een ander scenario dan dat de (gekozen) vice-president overneemt.

Wat is op heden, 12 oktober, de stand van zaken? Hoe staat het met de peilingen voor de Senaat en het Huis van Afgevaardigden?

Ik raad deze website aan:

https://projects.fivethirtyeight.com/2020-election-forecast/

Daar staan per dag de meest recente peilingen vermeld. Ook voor de Senaat en voor het Huis.

Op 12 oktober staan de Democraten in de peilingen net voor op de Republikeinen als het gaat om de meerderheid in de Senaat te behalen.

Voor het Huis zijn de Democraten favoriet bij het behalen van een forse meerderheid. (volgens laatste peilingen)

Indien Trump wint, wordt hij dan machteloos in een democratische Senaat?

Het antwoord is ja.

Erger nog, een republikeinse president en een democratisch congres kunnen elkaar gijzelen, waardoor nauwelijks nieuw beleid mogelijk is. Wetten die worden aangenomen door het congres kunnen door de president worden geweigerd met een veto. Andersom kunnen benoemingen, executieve orders en bijvoorbeeld het tekenen van verdragen door de president weer worden tegengehouden door het congres. (soms is hiervoor een tweederde meerderheid in de Senaat nodig. Zo’n meerderheid gaan de Democraten niet krijgen.)

De president kan ook niet zomaar een oorlog verklaren. Hiervoor heeft hij toestemming van het congres.

In het geval van een Republikeinse president en een Democratisch congres is een goede verstandhouding tussen het Witte Huis en volksvertegenwoordigers/senatoren op ‘The Hill’ nodig. In het verleden ging dat regelmatig goed, zodat de overheid niet helemaal lam werd gelegd.

De kans op goed overleg tussen Trump en de Democraten is gering. Met alle gevolgen van dien, maar misschien worden we verrast.

Welke tools zal Trump gebruiken om het resultaat aan te vechten (als het hem niet behaagt)?

Hij kan op verschillende manieren de verkiezingsuitslag weigeren te erkennen.

Mocht hij met een krappe meerderheid verliezen , dan kan hij een hertelling eisen. Per staat bijvoorbeeld. Dat gebeurde in 2000 met G.W. Bush en Al Gore in Florida.

Als een hertelling weinig oplevert of te lang duurt kunnen rechtbanken de uitslag bevestigen.

Uiteindelijk neemt de Supreme Court een beslissing. Dat gebeurde ook in 2000 toen de hertelling een hoop gedoe en onduidelijkheid opleverde. Het Hooggerechtshof hakte toen de knoop door en besliste in het voordeel van G.W. Bush.

Trump kan de verkiezingen frauduleus verklaren en de uitslag om die reden aanvechten.

Hij heeft daarvoor de steun nodig van republikeinse volksvertegenwoordigers op federaal niveau maar zeker ook in de afzonderlijke staten. De kans dat hij die steun krijgt op alle niveau’s is uiterst gering.

Hij kan tot slot simpelweg ‘no matter what’ weigeren het Witte Huis te verlaten. Dan komt de politie en wordt hij door agenten aan de ellebogen meegenomen en met zachte dwang naar de uitgang geëscorteerd. Letterlijk zo.

Was er een duidelijke winnaar voor het debat tussen de kandidaat vicepresidenten?

Nee, er was geen duidelijk winnaar. Beide kandidaten hadden zich voorgenomen beschaafd en inhoudelijk te debatteren. Geen van beide kandidaten verraste, niemand versprak zich of blunderde. Er ontstonden ook geen nieuwe inzichten. Achteraf werd vooral gesproken over de vlieg op het hoofd van Pence. Ook in de peilingen veranderde er weinig na het debat.

Hoe groot is de kans dat Biden, indien hij wint, zal aftreden voor Kamala Harris?

Die kans is nul. Het presidentschap is de kroon op de politieke carriere van Biden die al bijna vijftig jaar duurt. Zolang hij gezond blijft, is hij in charge. Waarschijnlijk is, dat hij de komende jaren steeds meer verantwoordelijkheden zal geven aan Harris, om haar in het zadel te helpen als de ultieme presidentskandidaat in 2024. Biden heeft al laten doorschemeren dat hij geen herverkiezing overweegt over vier jaar.

Hoe zit het met de sociale samenstelling van het electoraat; zal de opkomst bij afro-Amerikanen hoger zijn dan vroeger, gezien de black lives matter beweging?

De verwachting is dat meer zwarte kiezers naar de stembus zullen gaan dan in 2016. Dat moet ook wel. Het laten afweten van te veel zwarte kiezers kostte Clinton de overwinning in een aantal strijdstaten, zoals bijvoorbeeld Wisconsin. Er zijn twee redenen waarom zwarte kiezers nu wel gaan stemmen volgens de opiniepeilingen:

  1. Inderdaad de BLM-beweging die tot een nieuw soort bewustwording heeft geleid en vooral ook tot meer strijdvaardigheid en activisme. Ontwikkelingen die vertaald worden met een gang naar de stembus, zo is de verwachting.
  2. Biden is populairder onder zwarte kiezers dan Clinton was. Zijn oproep om toch echt te gaan stemmen resoneert daardoor meer bij zwarte kiezers dan vier jaar geleden het geval was.

Gaat de bange blanke man nog meer stemmen?

De bange witte mannen in Amerika stemde vier jaar geleden massaal op Trump. Gedeeltelijk omdat ze allergisch waren voor Hillary Clinton. Deze groep kiezers zag Clinton als bazig, elitair, en weinig begaan met de economische problemen van Joe the working class guy. Dat sentiment heeft haar de kop gekost, samen met het thuisblijven van zwarte kiezers.

Of de bange witte man Trump opnieuw in het zadel zal tillen is de vraag. Biden heeft maar een beperkt percentage van deze kiezers nodig om de weegschaal in zijn voordeel te laten doorslaan in strijdstaten. Dat laten ook alle opiniepeilingen zien. Een mobilisatie van nog meer bange witte mannen wordt niet verwacht. De witte thuisblijvers van vier jaar geleden lijken voor Biden te gaan deze keer.

Gaat basketbalberoemdheid Lebron James campagne voeren voor de democraten?

Ja, Lebron heeft dat aangekondigd en is al gezien samen met Harris. Zijn belangrijkste boodschap tot nu toe is de oproep om te gaan stemmen. Dat is sowieso in het voordeel van Biden.

Hebben de kandidaten een bepaalde relatie met de centrale banken, die met hun monetair beleid toch belangrijk zijn in het economisch herstel?

Commentaar van Artino Janssen, Vermogensbeheerder Oyens & Van Eeghen

President Trump heeft de Amerikaanse centrale bank flink beschadigd met verschillende Twitter berichten, waardoor het lijkt dat de onafhankelijkheid is verminderd. Onder Joe Biden zal de deskundigheid van de centrale bankiers weer worden gerespecteerd, zoals dat tot voor kort ook gebruikelijk was in Amerika.

Geld, Gas en Goud: Trump bekritiseerde de Fed recentelijk. Wat met de invloed van de verkiezingen op de olie- en schaliegassector? Wat denkt Trump over Goud?

Commentaar van Artino Janssen, Vermogensbeheerder Oyens & Van Eeghen

De olie- en schaliegassector heeft sterk geprofiteerd van het beleid van president Trump en Amerika is niet meer afhankelijk van buitenlandse olie. Op dit moment verwachten we geen grote veranderingen na de verkiezingen. President Trump is dol op goud: in de wereld zijn verschillende Trump Towers goudkleurig en ook veel van het interieur is glimmend goud.

Doet het er eigenlijk toe wie president is van de VS? Is de maatschappij niet dermate gepolariseerd dat het om zeep is?

Jazeker doet dat er toe. Kijk maar de afgelopen vier jaar Trump. Handelsverdragen werden door hem opgezegd, sancties afgekondigd, de VS stapte uit het klimaatakkoord van Parijs, het immigratiebeleid is verhard, conservatieve rechters zijn door hem benoemd. Etcetc. Een Amerikaanse president heeft echt macht en heeft zeker invloed op gebeurtenissen zowel op het wereldtoneel als ook bij het thuisfront.